Tương Ưng Bộ · SN 35.147
Kinh Thích Hợp Niết-Bàn Về Vô Thường
Aniccanibbānasappāyasutta — bài thứ hai
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai mở đầu một bộ bốn bài liên tiếp — 147, 148, 149, 150 — và cả bốn đều nói về nibbānasappāya paṭipadā: con đường thích hợp với niết-bàn.
Chữ sappāya rất khó dịch. Nó gốc từ sappa + aya — "đi tới chỗ an lành", và trong ngữ cảnh y học nó có nghĩa là thuận lợi cho sức khỏe, thích hợp, có lợi. Vì vậy tôi chọn thích hợp với niết-bàn thay vì "đưa tới niết-bàn".
Và con đường ấy, ở bài này, là gì?
Ở đây, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo thấy con mắt là vô thường, thấy các sắc là vô thường, thấy nhãn thức là vô thường, thấy nhãn xúc là vô thường. Và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên nhãn xúc, vị ấy cũng thấy là vô thường.
Năm thứ cho mỗi cửa: căn, cảnh, thức, xúc, thọ. Và cả năm đều vô thường.
Bài này rất ngắn — tám đoạn — nhưng nó là một trong những bài có hệ thống nhất của Tương Ưng. Nó không nói "hãy quán vô thường". Nó liệt kê năm thứ, sáu lần, và nói: thấy cả năm là vô thường.
Đó là một định nghĩa về thiền quán ngắn hơn bất cứ sách nào về thiền quán, và có lẽ chính vì vậy mà nó không cần giải thích.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Nghiệp Cũ và Mới (Navapurāṇavagga) — phẩm thứ mười lăm của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Thích Hợp Niết-Bàn Về Vô Thường (Aniccanibbānasappāyasutta) — bài thứ hai.
"Này các tỳ-kheo, Ta sẽ giảng cho các vị về con đường thích hợp với niết-bàn.
Hãy lắng nghe và khéo tác ý.
Và này các tỳ-kheo, thế nào là con đường thích hợp với niết-bàn?
Ở đây, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo thấy con mắt là vô thường, thấy các sắc là vô thường, thấy nhãn thức là vô thường, thấy nhãn xúc là vô thường. Và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên nhãn xúc, vị ấy cũng thấy là vô thường. Cũng vậy với tai, mũi, thân.
Cái lưỡi là vô thường, các vị là vô thường, thiệt thức là vô thường, thiệt xúc là vô thường; và cảm thọ sinh khởi do duyên thiệt xúc — lạc, khổ hay không khổ không lạc — vị ấy cũng thấy là vô thường. Cũng vậy với tai, mũi, thân.
Ý là vô thường, các pháp là vô thường, ý thức là vô thường, ý xúc là vô thường; và cảm thọ sinh khởi do duyên ý xúc — lạc, khổ hay không khổ không lạc — vị ấy cũng thấy là vô thường.
Này các tỳ-kheo, đấy gọi là con đường thích hợp với niết-bàn."
Bài thứ hai.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.