Tương Ưng Bộ · SN 18.5
Kinh Thọ
Vedanāsutta — bài thứ năm
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ năm đi sang một phạm trù khác: thọ — cái được cảm nhận.
Này Rāhula, ông nghĩ thế nào, thọ do nhãn xúc sanh là thường hay vô thường?
Cụm từ do nhãn xúc sanh là phần quan trọng nhất của câu hỏi. Thọ không được hỏi như một trạng thái tự có; nó được hỏi như một thứ vừa mới sinh ra từ một lần gặp gỡ.
Trong đời sống, thọ là thứ gần nhất và cũng là thứ bị coi là hiển nhiên nhất. Dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó — ba loại ấy đi qua gần như liên tục, và người ta sống trong chúng như sống trong không khí.
Bài kinh không bảo thọ là xấu. Nó chỉ hỏi thọ có đứng yên không. Và khi Rāhula trả lời vô thường, điều ấy không phải một lời chê — nó là một sự thật về cách thọ có mặt.
Và câu hỏi thứ ba theo sau, câu hỏi khó nhất: cái gì vô thường, khổ, biến đổi, thì có hợp lý chăng khi xem nó là của ta. Với một cảm giác vừa mới sinh ra và đã bắt đầu mất, câu trả lời gần như tự nó hiện ra.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Rāhula (Rāhulasaṃyutta), tương ưng thứ 18.
Phẩm Thứ Nhất (Paṭhamavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Rāhula.
Kinh Thọ (Vedanāsutta) — bài thứ năm.
"Tại Sāvatthī.
Này Rāhula, ông nghĩ thế nào,
thọ do nhãn xúc sanh là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thọ do nhĩ xúc sanh là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thọ do tỉ xúc sanh là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thọ do thiệt xúc sanh là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thọ do thân xúc sanh là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thọ do ý xúc sanh là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
Cái gì vô thường, là khổ hay là lạc? — Khổ, bạch Đức Thế Tôn.
Cái gì vô thường, khổ, có bản chất biến đổi, thì có hợp lý chăng khi xem xét nó như vầy: Đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta? — Không phải vậy, bạch Đức Thế Tôn.
Này Rāhula, bậc đa văn thánh đệ tử thấy như vậy thì nhàm chán đối với thọ do nhãn xúc sanh, nhàm chán đối với thọ do nhĩ xúc sanh, nhàm chán đối với thọ do tỉ xúc sanh, nhàm chán đối với thọ do thiệt xúc sanh, nhàm chán đối với thọ do thân xúc sanh, nhàm chán đối với thọ do ý xúc sanh; do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát. Khi được giải thoát, vị ấy biết rõ: Ta đã được giải thoát.
Vị ấy biết rõ: Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa."
Bài thứ năm.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.