Tương Ưng Bộ · SN 12.76
Kinh Thọ
Vedanāsutta — bài thứ sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Thọ (Vedanāsutta) lùi từ ái về thọ.
"Này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn nào không biết thọ, không biết sự sinh khởi của thọ, không biết sự chấm dứt của thọ, không biết con đường dẫn đến sự chấm dứt của thọ, thì này các tỳ-kheo, những vị ấy không được Ta nhận là sa-môn trong hàng sa-môn, không được nhận là bà-la-môn trong hàng bà-la-môn."
Vedanā — "thọ", "cảm giác". Không phải cảm xúc phức tạp, mà là cái ngọt, cái đắng, cái không ngọt không đắng — ba vị của mọi giây phút tiếp xúc.
Bài này đứng ở một chỗ rất đặc biệt trong chuỗi: nó là ranh giới giữa cái bên trong và cái bên ngoài. Phía trước nó là ái — thứ thuộc về mình. Phía sau nó là xúc — thứ thuộc về thế giới. Thọ là chỗ hai bên gặp nhau, và cũng là chỗ một cái đơn giản trở thành một cái có sức nặng.
Điều đáng để ý: thọ không phải khổ. Thọ là cái được cảm. Khổ đến ở bước sau, khi cái được cảm bị nắm lấy hoặc bị đẩy ra.
Và câu kết của bài kinh nhắc lại điều đã nhắc chín lần:
"Này các tỳ-kheo, còn những sa-môn hay bà-la-môn nào biết thọ, biết sự sinh khởi của thọ, biết sự chấm dứt của thọ, biết con đường dẫn đến sự chấm dứt của thọ, thì này các tỳ-kheo, những vị ấy tự mình chứng đắc và an trú ngay trong đời này trong mục đích của sa-môn hạnh và mục đích của phạm hạnh.."
Ngay trong đời này — nghĩa là ngay trong một cảm giác đang có mặt. Không cần đợi cảm giác ấy qua đi mới thấy nó.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Nhân Duyên (Nidānasaṃyutta), tương ưng thứ 12.
Phẩm Samaṇabrāhmaṇa (Samaṇabrāhmaṇavagga) — phẩm thứ tám của Tương Ưng Nhân Duyên.
Kinh Thọ (Vedanāsutta) — bài thứ sáu.
"Này các tỳ-kheo, những sa-môn hay bà-la-môn nào không biết thọ, không biết sự sinh khởi của thọ, không biết sự chấm dứt của thọ, không biết con đường dẫn đến sự chấm dứt của thọ, thì này các tỳ-kheo, những vị ấy không được Ta nhận là sa-môn trong hàng sa-môn, không được nhận là bà-la-môn trong hàng bà-la-môn; và những vị ấy không tự mình chứng đắc và an trú ngay trong đời này trong mục đích của sa-môn hạnh hay mục đích của phạm hạnh.
Này các tỳ-kheo, còn những sa-môn hay bà-la-môn nào biết thọ, biết sự sinh khởi của thọ, biết sự chấm dứt của thọ, biết con đường dẫn đến sự chấm dứt của thọ, thì này các tỳ-kheo, những vị ấy được Ta nhận là sa-môn trong hàng sa-môn, được nhận là bà-la-môn trong hàng bà-la-môn; và những vị ấy tự mình chứng đắc và an trú ngay trong đời này trong mục đích của sa-môn hạnh và mục đích của phạm hạnh."
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.