Tương Ưng Bộ · SN 21.006
Kinh Tôn Giả Lakuṇḍakabhaddiya
Lakuṇḍakabhaddiyasutta — bài thứ sáu
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ sáu là cặp đôi với bài trước, nhưng theo chiều ngược lại.
Này các tỳ-kheo, các ông có thấy vị tỳ-kheo đang đi đến này không — xấu xí, khó nhìn, lùn tịt, bị các tỳ-kheo coi thường về hình dáng?
Tôn giả Lakuṇḍakabhaddiya có tên nghĩa là người lùn và may mắn. Kinh không ngại nói thẳng: ngài xấu xí, khó nhìn, lùn tịt, và bị các tỳ-kheo coi thường.
Đức Thế Tôn thấy ngài từ đằng xa và hỏi các tỳ-kheo có thấy không. Họ đáp có. Rồi Ngài nói điều mà câu hỏi ấy chuẩn bị: vị tỳ-kheo ấy có đại thần lực, có đại uy lực. Và không có thiền chứng nào là dễ dàng mà vị ấy chưa từng chứng.
Bài kệ đi kèm đưa ra một so sánh rất cụ thể. Ngan, sếu, chim công, voi, và những con thú có bờm — tất cả đều sợ sư tử, không ai sánh bằng sư tử về thân. Rồi hai câu cuối lật lại: cũng vậy giữa loài người, dù còn trẻ mà có trí tuệ, vị ấy là bậc lớn ở đó, chứ không phải kẻ ngu có thân hình lớn.
Hai bài năm và sáu đặt cạnh nhau tạo thành một cặp đối xứng hoàn chỉnh, và ý của cặp ấy thì rõ: vẻ ngoài đẹp không bảo đảm điều gì, vẻ ngoài xấu cũng không phủ định điều gì. Cái được khen ở cả hai bài đều nằm ở chỗ khác.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tỳ-Kheo (Bhikkhusaṃyutta), tương ưng thứ 21.
Phẩm Tỳ-Kheo (Bhikkhuvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Tỳ-Kheo.
Kinh Tôn Giả Lakuṇḍakabhaddiya (Lakuṇḍakabhaddiyasutta) — bài thứ sáu.
"Tại Sāvatthī.
Rồi Tôn giả Lakuṇḍakabhaddiya đi đến chỗ Đức Thế Tôn.
Đức Thế Tôn thấy Tôn giả Lakuṇḍakabhaddiya từ đằng xa đang đi đến.
Đã thấy rồi, Ngài gọi các tỳ-kheo lại:
Này các tỳ-kheo, các ông có thấy vị tỳ-kheo đang đi đến này không — xấu xí, khó nhìn, lùn tịt, bị các tỳ-kheo coi thường về hình dáng?
Bạch Thế Tôn, có.
Này các tỳ-kheo, vị tỳ-kheo ấy có đại thần lực, có đại uy lực. Và không có thiền chứng nào là dễ dàng mà vị tỳ-kheo ấy chưa từng chứng.
Vì mục đích ấy mà những người con trai của gia đình đã đúng đắn xuất gia từ nhà ra không nhà — đó là sự kết thúc tối thượng của phạm hạnh, được chứng ngay trong đời này, bằng thắng trí, tự mình chứng ngộ và an trú.
Đức Thế Tôn nói như vậy.
Sau khi nói như vậy, bậc Thiện Thệ lại nói thêm bậc Đạo sư:
Ngan, sếu, và chim công,
voi, và những con thú có bờm;
tất cả đều sợ sư tử,
không có ai sánh bằng về thân.
Cũng vậy giữa loài người,
dù còn trẻ mà có trí tuệ;
vị ấy là bậc lớn ở đó,
chứ không phải kẻ ngu có thân hình lớn."
Bài thứ sáu.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.