Tương Ưng Bộ · SN 21.009
Kinh Tôn Giả Tissa
Tissasutta — bài thứ chín
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ chín ngắn và buồn, và nó là bài duy nhất trong bộ nói về một vị tỳ-kheo đang khóc.
Bạch Thế Tôn, vì các tỳ-kheo đã dùng lời nói như cây roi châm chọc tôi từ mọi phía.
Tôn giả Tissa, con của bà cô của Đức Thế Tôn, ngồi một bên, buồn bã, u sầu, nước mắt tuôn chảy. Đức Thế Tôn hỏi vì sao. Và câu trả lời là một lời than rất thật: các tỳ-kheo đã dùng lời nói châm chọc tôi từ mọi phía.
Đức Thế Tôn không bênh vực ngài, cũng không quở trách các tỳ-kheo kia. Ngài chỉ ra một điều ở chính Tôn giả Tissa: thầy là người hay nói mà không chịu được lời nói.
Đó là một nhận xét rất chính xác và không hề dễ nghe. Rồi Ngài nói tiếp điều thích hợp: người con trai của gia đình đã xuất gia với lòng tin thì nên là người hay nói và chịu được lời nói.
Bài kệ đi kèm cũng không xoa dịu: vì sao thầy giận? Chớ giận, này Tissa, không giận là tốt hơn cho thầy; vì để đoạn trừ sân, mạn và giả dối, này Tissa, người ta sống đời phạm hạnh.
Bài này đứng ngay sau bài về Tôn giả Nanda, và hai bài đặt cạnh nhau nói lên một điều: cùng một cách chữa — chỉ ra chỗ chưa ổn rồi nói điều thích hợp là gì. Không có lời khen, không có lời an ủi, và kết quả thì bài này không nói.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Tỳ-Kheo (Bhikkhusaṃyutta), tương ưng thứ 21.
Phẩm Tỳ-Kheo (Bhikkhuvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Tỳ-Kheo.
Kinh Tôn Giả Tissa (Tissasutta) — bài thứ chín.
"Tại Sāvatthī.
Rồi Tôn giả Tissa con của bà cô của Đức Thế Tôn đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đi đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn, ngồi xuống một bên.
Đức Thế Tôn nói với Tôn giả Tissa đang ngồi một bên rằng: Này Tissa, vì sao thầy ngồi một bên buồn bã, u sầu, nước mắt tuôn chảy?
Bạch Thế Tôn, vì các tỳ-kheo đã dùng lời nói như cây roi châm chọc tôi từ mọi phía.
Này Tissa, vì rằng thầy là người hay nói mà không chịu được lời nói;
Này Tissa, đối với một người con trai của gia đình đã xuất gia từ nhà ra không nhà với lòng tin, thì việc thầy là người hay nói mà không chịu được lời nói — điều ấy không thích hợp.
Này Tissa, đối với một người con trai của gia đình đã xuất gia từ nhà ra không nhà với lòng tin, thì việc thầy là người hay nói và chịu được lời nói — điều ấy mới thích hợp:
thầy là người hay nói và chịu được lời nói.
Đức Thế Tôn nói như vậy.
Sau khi nói như vậy, bậc Thiện Thệ lại nói thêm bậc Đạo sư:
Vì sao thầy giận? Chớ giận,
này Tissa, không giận là tốt hơn cho thầy;
vì để đoạn trừ sân, mạn và giả dối,
này Tissa, người ta sống đời phạm hạnh."
Bài thứ chín.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.