Tương Ưng Bộ · SN 36.24
Kinh Trước Đây
Pubbasutta — bài thứ hai mươi tư
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai mươi bốn là bài duy nhất của tương ưng này kể về quá khứ của chính Đức Thế Tôn — và nó rất ngắn.
Này các tỳ-kheo, trước khi Ta giác ngộ, khi còn là Bồ-tát, chưa giác ngộ, ý nghĩ này khởi lên nơi Ta: "Thế nào là thọ, thế nào là sự sinh khởi của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ, thế nào là sự chấm dứt của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ? Đâu là vị ngọt của thọ, đâu là sự nguy hiểm, đâu là sự xuất ly?"**
Đó là toàn bộ câu hỏi của tương ưng này — được hỏi lần đầu tiên bởi một người chưa giác ngộ, ngồi một mình, trước khi có ai dạy.
Và rồi:
Này các tỳ-kheo, rồi ý nghĩ này khởi lên nơi Ta: "Có ba thọ này — thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc. Ấy được gọi là các thọ. Do sự sinh khởi của xúc, sự sinh khởi của thọ. Khát ái là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ; do sự chấm dứt của xúc, sự chấm dứt của thọ; sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nơi thọ. Ấy là sự xuất ly khỏi thọ."
Bài này không có người nghe, không có câu hỏi, không có lời tán thán. Chỉ có một người nghĩ, và một kết luận.
Đó là một trong những bài ngắn nhất của tương ưng — mười một đoạn — và nó đáng đứng riêng vì một lý do:
Nó cho thấy giáo lý này không phải được truyền từ ngoài vào. Nó là cái một người tự tìm ra, bằng cách nhìn vào chính mình.
Và cái người ấy tìm ra không phải một hệ thống siêu hình. Nó là một câu hỏi rất cụ thể: cái đang cảm thọ này là gì, nó từ đâu, nó đi đâu, và làm sao ra khỏi nó.
Đó là câu hỏi của mọi người. Và bài này nói: câu ấy đã được hỏi trước, bởi một người ngồi một mình, rất lâu rồi.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Thọ (Vedanāsaṃyutta), tương ưng thứ 36.
Phẩm Tám Trăm Cách (Aṭṭhasatapariyāyavagga) — phẩm thứ ba của Tương Ưng Thọ.
Kinh Trước Đây (Pubbasutta) — bài thứ hai mươi tư.
"Này các tỳ-kheo, trước khi Ta giác ngộ, khi còn là Bồ-tát, chưa giác ngộ, ý nghĩ này khởi lên nơi Ta:
Thế nào là thọ, thế nào là sự sinh khởi của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ, thế nào là sự chấm dứt của thọ, thế nào là con đường đưa tới sự chấm dứt của thọ?
Đâu là vị ngọt của thọ, đâu là sự nguy hiểm, đâu là sự xuất ly?
Này các tỳ-kheo, rồi ý nghĩ này khởi lên nơi Ta:
Có ba thọ này —
thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc.
Ấy được gọi là các thọ.
Do sự sinh khởi của xúc, sự sinh khởi của thọ.
Khát ái là con đường đưa tới sự sinh khởi của thọ; do sự chấm dứt của xúc, sự chấm dứt của thọ;
sự điều phục dục tham, sự đoạn trừ dục tham nơi thọ. Ấy là sự xuất ly khỏi thọ."
Bài thứ tư.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.