Tương Ưng Bộ · SN 18.20
Kinh Uẩn Thứ Hai
Khandhasutta — bài thứ hai mươi
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ hai mươi khép phẩm thứ hai bằng năm uẩn, và rồi khép cả tương ưng.
Này Rāhula, ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?
Sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Bài này là bản rút gọn của bài thứ mười, và nó cũng là bài cuối của loạt mười bài thứ hai.
Có một sự đối xứng đáng chú ý giữa hai phẩm. Phẩm đầu khép bằng một bài kệ bốn dòng đếm mười bài. Phẩm hai khép bằng một bài kệ sáu dòng, và trong hai dòng thêm vào có một chữ mới: khuynh hướng ngủ ngầm.
Đó là dấu hiệu cho bài tiếp theo. Hai bài cuối của tương ưng không còn hỏi về từng thứ; chúng hỏi về cái nằm sâu hơn dưới tất cả những thứ ấy.
Và đó là lý do hai bài cuối không nằm trong phẩm nào cả. Chúng đứng sau cả hai bài kệ, như một lời bổ sung không thể gộp vào chỗ nào.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Rāhula (Rāhulasaṃyutta), tương ưng thứ 18.
Phẩm Thứ Hai (Dutiyavagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Rāhula.
Kinh Uẩn Thứ Hai (Khandhasutta) — bài thứ hai mươi.
"Tại Sāvatthī.
Này Rāhula, ông nghĩ thế nào,
sắc là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thọ là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
tưởng là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
hành là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
thức là thường hay vô thường? — Vô thường, bạch Đức Thế Tôn.
Cái gì vô thường, là khổ hay là lạc? — Khổ, bạch Đức Thế Tôn.
Cái gì vô thường, khổ, có bản chất biến đổi, thì có hợp lý chăng khi xem xét nó như vầy: Đây là của ta, đây là ta, đây là tự ngã của ta? — Không phải vậy, bạch Đức Thế Tôn.
Này Rāhula, bậc đa văn thánh đệ tử thấy như vậy thì nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với thọ, nhàm chán đối với tưởng, nhàm chán đối với hành, nhàm chán đối với thức;
do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát. Khi được giải thoát, vị ấy biết rõ: Ta đã được giải thoát.
Vị ấy biết rõ: Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại đời này nữa."
Bài thứ hai mươi.
Phẩm Thứ Hai.
Tóm tắt phẩm này:
Mắt, sắc và thức,
xúc và thọ;
tưởng, tư, ái,
giới và uẩn — ấy là mười;
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.