Kinh Ví Dụ Cây Kiṁsuka

Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.

Phẩm Rắn Độc (Āsīvisavagga) — phẩm thứ mười chín của Tương Ưng Sáu Xứ.

Kinh Ví Dụ Cây Kiṁsuka (Kiṁsukopamasutta) — bài thứ bảy mươi tám.

---

"Rồi một tỳ-kheo đi đến chỗ một tỳ-kheo khác; đến rồi, nói với tỳ-kheo ấy rằng:

Này hiền giả, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của sáu xúc xứ, thì này hiền giả, đến mức ấy cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh.

Rồi tỳ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời của tỳ-kheo kia, đi đến chỗ một tỳ-kheo khác; đến rồi, nói với tỳ-kheo ấy rằng:

Này hiền giả, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của năm thủ uẩn, thì này hiền giả, đến mức ấy cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh.

Rồi tỳ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời của tỳ-kheo kia, đi đến chỗ một tỳ-kheo khác; đến rồi, nói với tỳ-kheo ấy rằng:

Này hiền giả, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của bốn đại chủng, thì này hiền giả, đến mức ấy cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh.

Rồi tỳ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời của tỳ-kheo kia, đi đến chỗ một tỳ-kheo khác; đến rồi, nói với tỳ-kheo ấy rằng:

Này hiền giả, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật rằng cái gì là pháp sinh khởi, thì tất cả cái ấy là pháp chấm dứt, thì này hiền giả, đến mức ấy cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh.

Rồi tỳ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời của tỳ-kheo kia, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, bạch Đức Thế Tôn rằng: Bạch Thế Tôn, con đã đi đến chỗ một tỳ-kheo; đến rồi, con nói với tỳ-kheo ấy rằng:

Này hiền giả, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Bạch Thế Tôn, khi con nói vậy, tỳ-kheo ấy nói với con rằng:

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của sáu xúc xứ, thì này hiền giả, đến mức ấy cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh.

Rồi bạch Thế Tôn, con không thỏa mãn với câu trả lời của tỳ-kheo ấy, con đi đến chỗ một tỳ-kheo khác; đến rồi, con nói với tỳ-kheo ấy rằng:

Này hiền giả, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Bạch Thế Tôn, khi con nói vậy, tỳ-kheo ấy nói với con rằng:

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật sự sinh khởi và sự chấm dứt của năm thủ uẩn.

bốn đại chủng — sự sinh khởi và sự chấm dứt.

Này hiền giả, khi nào tỳ-kheo biết đúng như thật rằng cái gì là pháp sinh khởi, thì tất cả cái ấy là pháp chấm dứt, thì này hiền giả, đến mức ấy cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh.

Rồi bạch Thế Tôn, con không thỏa mãn với câu trả lời của tỳ-kheo ấy, con đi đến chỗ Đức Thế Tôn.

Bạch Thế Tôn, đến mức nào thì cái thấy của tỳ-kheo được hoàn toàn thanh tịnh?

Ví như, này tỳ-kheo, một người chưa từng thấy cây kiṁsuka.

Người ấy đi đến chỗ một người đã thấy cây kiṁsuka; đến rồi, nói với người ấy rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka như thế nào?

Người ấy nói rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka màu đen, như một gốc cây bị cháy.

Và này tỳ-kheo, lúc ấy cây kiṁsuka đúng là như vậy, đúng như cái thấy của người ấy.

Rồi này tỳ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, đi đến chỗ một người khác đã thấy cây kiṁsuka; đến rồi, nói với người ấy rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka như thế nào?

Người ấy nói rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka màu đỏ, như một miếng thịt.

Và này tỳ-kheo, lúc ấy cây kiṁsuka đúng là như vậy, đúng như cái thấy của người ấy.

Rồi này tỳ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, đi đến chỗ một người khác đã thấy cây kiṁsuka; đến rồi, nói với người ấy rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka như thế nào?

Người ấy nói rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka đã rụng hết lá, quả của nó đã nứt ra, như cây sirīsa.

Và này tỳ-kheo, lúc ấy cây kiṁsuka đúng là như vậy, đúng như cái thấy của người ấy.

Rồi này tỳ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, đi đến chỗ một người khác đã thấy cây kiṁsuka; đến rồi, nói với người ấy rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka như thế nào?

Người ấy nói rằng:

Này người kia, cây kiṁsuka có lá dày, cho bóng mát, như cây nigrodha.

Và này tỳ-kheo, lúc ấy cây kiṁsuka đúng là như vậy, đúng như cái thấy của người ấy.

Cũng vậy, này tỳ-kheo, tùy theo cách mà cái thấy của các bậc chân nhân ấy được hoàn toàn thanh tịnh, thì tùy theo cách ấy các bậc chân nhân ấy đã trả lời.

Ví như, này tỳ-kheo, một thành trấn biên giới của vua, được đắp kiên cố, có tường và hào kiên cố, có sáu cổng.

Ở đó có một người gác cổng thông minh, khéo léo, có trí tuệ, không cho người lạ vào, cho người quen vào.

Một cặp sứ giả nhanh nhẹn đi đến từ phía đông và nói với người gác cổng ấy rằng:

Này người kia, người chủ của thành này ở đâu?

Người ấy nói rằng:

Thưa ngài, vị ấy đang ngồi ở giữa ngã tư.

Rồi cặp sứ giả nhanh nhẹn ấy trao đúng lời cho người chủ thành, rồi đi theo con đường đã đến.

Một cặp sứ giả nhanh nhẹn đi đến từ phía tây — cũng vậy.

từ phía bắc — cũng vậy.

Một cặp sứ giả nhanh nhẹn đi đến từ phía nam và nói với người gác cổng ấy rằng:

Này người kia, người chủ của thành này ở đâu?

Người ấy nói rằng:

Thưa ngài, vị ấy đang ngồi ở giữa ngã tư.

Rồi cặp sứ giả nhanh nhẹn ấy trao đúng lời cho người chủ thành, rồi đi theo con đường đã đến.

Này tỳ-kheo, ví dụ ấy Ta đã làm ra để làm rõ ý nghĩa.

Và ý nghĩa ở đây là thế này:

Thành trấn — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của thân này, do bốn đại chủng hợp thành, do cha mẹ sinh ra, do cơm cháo nuôi dưỡng, chịu sự sinh, chịu sự già, chịu sự hao mòn, chịu sự tiêu hoại, chịu sự tan rã.

Sáu cổng — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của sáu nội xứ.

Người gác cổng — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của chánh niệm.

Cặp sứ giả nhanh nhẹn — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của chỉ và quán.

Người chủ thành — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của thức.

Ngã tư ở giữa — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của bốn đại chủng:

địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

Lời đúng như thật — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của niết-bàn.

Con đường đã đến — này tỳ-kheo, ấy là tên gọi của bát chánh đạo, tức là:

chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định."

Bài thứ tám.