Kinh Ví Dụ Cỗ Xe

Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.

Phẩm Rắn Độc (Āsīvisavagga) — phẩm thứ mười chín của Tương Ưng Sáu Xứ.

Kinh Ví Dụ Cỗ Xe (Rathopamasutta) — bài thứ bảy mươi hai.

---

"Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo đầy đủ ba pháp sống ngay trong đời này nhiều hạnh phúc và an lạc, và nền tảng của vị ấy đã được đặt cho sự đoạn tận các lậu hoặc.

Ba pháp ấy là gì?

Vị ấy canh giữ các cửa nơi các căn, biết tiết độ trong ăn uống, chuyên tâm nơi sự thức tỉnh.

Và này các tỳ-kheo, thế nào là tỳ-kheo canh giữ các cửa nơi các căn?

Ở đây, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo dùng con mắt thấy một sắc, không nắm lấy tướng chung, không nắm lấy tướng riêng;

vì những gì mà khi không thu thúc nhãn căn thì tham và ưu, các pháp ác, bất thiện có thể tràn vào — vị ấy thực hành sự thu thúc đối với những cái ấy; canh giữ nhãn căn; đạt được sự thu thúc nơi nhãn căn.

Dùng cái tai nghe một tiếng — cũng vậy.

Dùng cái mũi ngửi một mùi — cũng vậy.

Dùng cái lưỡi nếm một vị — cũng vậy.

Dùng cái thân chạm một vật chạm — cũng vậy.

Dùng ý biết một pháp, không nắm lấy tướng chung, không nắm lấy tướng riêng;

vì những gì mà khi không thu thúc ý căn thì tham và ưu, các pháp ác, bất thiện có thể tràn vào — vị ấy thực hành sự thu thúc đối với những cái ấy; canh giữ ý căn; đạt được sự thu thúc nơi ý căn.

Ví như, này các tỳ-kheo, trên mặt đất bằng phẳng, tại ngã tư đường, có một cỗ xe ngựa thuần chủng đã được thắng vào, đứng đó, với roi đặt sẵn. Một người đánh xe khéo léo, bậc thầy huấn luyện ngựa, lên xe, tay trái cầm dây cương, tay phải cầm roi, rồi đánh xe tới lui theo ý muốn, theo ý thích.

Cũng vậy, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo học tập sự canh giữ, học tập sự thu thúc, học tập sự điều phục, học tập sự an tịnh đối với sáu căn này.

Như vậy, này các tỳ-kheo, là tỳ-kheo canh giữ các cửa nơi các căn.

Và này các tỳ-kheo, thế nào là tỳ-kheo biết tiết độ trong ăn uống?

Ở đây, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo suy xét một cách khéo léo rồi thọ dụng thức ăn:

không phải để vui chơi, không phải để say đắm, không phải để trang điểm, không phải để làm đẹp, mà chỉ để thân này được duy trì, được nuôi dưỡng, để chấm dứt sự tổn hại, để hỗ trợ đời sống phạm hạnh; và như vậy ta sẽ chấm dứt cảm thọ cũ, không làm sinh khởi cảm thọ mới, và ta sẽ có sự đi tiếp, không có lỗi, sống an ổn.

Ví như, này các tỳ-kheo, một người bôi thuốc vào vết thương chỉ để cho nó lành, hay như người bôi dầu vào trục bánh xe chỉ để kéo được xe đi.

Cũng vậy, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo suy xét một cách khéo léo rồi thọ dụng thức ăn:

không phải để vui chơi, không phải để say đắm, không phải để trang điểm, không phải để làm đẹp, mà chỉ để thân này được duy trì, được nuôi dưỡng, để chấm dứt sự tổn hại, để hỗ trợ đời sống phạm hạnh; và như vậy ta sẽ chấm dứt cảm thọ cũ, không làm sinh khởi cảm thọ mới, và ta sẽ có sự đi tiếp, không có lỗi, sống an ổn.

Như vậy, này các tỳ-kheo, là tỳ-kheo biết tiết độ trong ăn uống.

Và này các tỳ-kheo, thế nào là tỳ-kheo chuyên tâm nơi sự thức tỉnh?

Ở đây, này các tỳ-kheo, tỳ-kheo ban ngày đi kinh hành và ngồi thiền, làm cho tâm được thanh tịnh khỏi các pháp che lấp.

Canh đầu của đêm, vị ấy đi kinh hành và ngồi thiền, làm cho tâm được thanh tịnh khỏi các pháp che lấp.

Canh giữa của đêm, vị ấy nằm theo dáng sư tử, nghiêng bên phải, đặt chân này lên chân kia, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý tới ý niệm thức dậy.

Canh cuối của đêm, vị ấy thức dậy, đi kinh hành và ngồi thiền, làm cho tâm được thanh tịnh khỏi các pháp che lấp.

Như vậy, này các tỳ-kheo, là tỳ-kheo chuyên tâm nơi sự thức tỉnh.

Này các tỳ-kheo, tỳ-kheo đầy đủ ba pháp ấy sống ngay trong đời này nhiều hạnh phúc và an lạc, và nền tảng của vị ấy đã được đặt cho sự đoạn tận các lậu hoặc."

Bài thứ hai.