Tương Ưng Bộ · SN 45.5
Kinh Vì Mục Đích Gì
Kimatthiyasutta — bài thứ nam
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Vì Mục Đích Gì (Kimatthiyasutta) là bài kinh trả lời câu hỏi mà mọi người tu đều từng bị hỏi — và từng tự hỏi: tu để làm gì?
Các du sĩ ngoại đạo hỏi các tỳ-kheo: "Vì mục đích gì mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới sa-môn Gotama?"
Câu trả lời của các tỳ-kheo rất gọn: "Vì mục đích liễu tri khổ."
Chữ pariññā — "liễu tri", "biết trọn" — là chìa khóa. Không phải "diệt khổ", không phải "trốn khổ", mà là biết trọn cái khổ. Vì khi biết trọn, người ta không còn gì để khổ về nó nữa.
Rồi Đức Thế Tôn xác nhận câu trả lời ấy là đúng, và thêm một bước: khi bị hỏi tiếp "có con đường nào để biết trọn khổ ấy không?", thì hãy trả lời có — và con đường ấy chính là tám nhánh.
Đây là bài kinh ngắn nhất có thể dùng để trả lời câu hỏi "Phật giáo là gì" mà không cần thêm gì: biết trọn khổ, bằng con đường tám nhánh.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Vô Minh (Avijjāvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Đạo.
Kinh Vì Mục Đích Gì (Kimatthiyasutta) — bài thứ nam.
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ).
Rồi nhiều tỳ-kheo đến chỗ Đức Thế Tôn; đến rồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ-kheo bạch với Đức Thế Tôn:
"Bạch Thế Tôn, ở đây các du sĩ ngoại đạo hỏi chúng con như vầy:
'Vì mục đích gì, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới sa-môn Gotama?'
Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, chúng con trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Vì mục đích liễu tri khổ, này các bạn, mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới Đức Thế Tôn.'
Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy mà chúng con trả lời như vậy, thì có phải là nói đúng điều Thế Tôn đã nói, không vu khống Thế Tôn bằng điều không đúng, trả lời đúng Pháp và thuận theo Pháp, và không có ai chỉ trích đúng chỗ được không?"
"Này các tỳ-kheo, được hỏi vậy mà các ông trả lời như vậy, thì đúng là nói đúng điều ta đã nói, không vu khống ta bằng điều không đúng, trả lời đúng Pháp và thuận theo Pháp, và không có ai chỉ trích đúng chỗ được.
Này các tỳ-kheo, vì mục đích liễu tri khổ mà người ta sống đời sống phạm hạnh dưới ta.
Này các tỳ-kheo, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy:
'Vậy này các bạn, có con đường nào, có cách thực hành nào để liễu tri khổ ấy không?' — thì này các tỳ-kheo, được hỏi vậy, các ông nên trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:
'Có, này các bạn, có con đường, có cách thực hành để liễu tri khổ ấy.'
Và này các tỳ-kheo, con đường ấy là gì, cách thực hành ấy là gì để liễu tri khổ?
Chính là con đường tám nhánh cao quý, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Này các tỳ-kheo, đó là con đường, đó là cách thực hành để liễu tri khổ ấy.
Được hỏi vậy, này các tỳ-kheo, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vậy."
Kinh Vì Mục Đích Gì, bài thứ năm, đến đây là hết.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.