Tương Ưng Bộ · SN 35.211
Kinh Vô Ngã Nơi Ba Thời Nội Xứ Ii
Ajjhattātītādiyadanattasutta — bài thứ bốn mươi tư
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ bốn mươi lăm là bài giữa của khối chỉ vô ngã nội xứ, với vị lai.
Này các tỳ-kheo, con mắt là vô ngã, cái tai là vô ngã, cái mũi là vô ngã, cái lưỡi là vô ngã, cái thân là vô ngã và ý là vô ngã, tất cả đều thuộc vị lai.
Rồi ba câu quen, rồi chuỗi kết.
Đến đây, tôi muốn nói một điều về chữ nghĩa mà tôi đã cân nhắc rất lâu khi dịch phẩm này.
Cụm netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā có ba cách dịch quen thuộc trong tiếng Việt:
- "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi."
- "Đây không phải của ta, đây không phải là ta, đây không phải tự ngã của ta."
- "Cái này không phải của con, cái này không phải là con, cái này không phải tự ngã của con."
Cách 3 sai: ahaṁ ở đây là ngôi thứ nhất, không phải ngôi thứ hai.
Cách 2 đúng nhưng cổ. Cách 1 đúng và rõ.
Tôi chọn cách 1, và tôi giữ nguyên cấu trúc ba phần — vì cấu trúc ấy là nội dung, không phải hình thức.
Ba phần ấy là ba cách bám, như tôi đã nói ở bài 206. Và một bản dịch gộp chúng lại — "đây không phải là ta" — sẽ mất điều kinh muốn nói.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Sáu Mươi Phép Lặp (Saṭṭhipeyyālavagga) — phẩm thứ mười bảy của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Vô Ngã Nơi Ba Thời Nội Xứ Ii (Ajjhattātītādiyadanattasutta) — bài thứ bốn mươi tư.
"Này các tỳ-kheo, con mắt là vô ngã, thuộc vị lai; các sắc là vô ngã, thuộc vị lai; nhãn thức là vô ngã, thuộc vị lai; nhãn xúc là vô ngã, thuộc vị lai; và cảm thọ — lạc, khổ hay không khổ không lạc — sinh khởi do duyên nhãn xúc, cái ấy cũng là vô ngã, thuộc vị lai.
Cũng vậy với cái tai, cái mũi, cái lưỡi, cái thân và ý cùng các cảnh, thức, xúc, thọ của chúng — tất cả đều là vô ngã, thuộc vị lai.
Cái gì vô ngã thì cần được thấy đúng như thật bằng chánh trí tuệ rằng: cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.
Thấy vậy, này các tỳ-kheo, vị thánh đệ tử đã nghe nhiều nhàm chán đối với con mắt, nhàm chán đối với cái tai, nhàm chán đối với cái mũi, nhàm chán đối với cái lưỡi, nhàm chán đối với cái thân và nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát; khi được giải thoát, vị ấy biết: Ta đã được giải thoát. Vị ấy biết: Sinh đã tận, đời sống phạm hạnh đã sống xong, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại đời này nữa."
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.