Tương Ưng Bộ · SN 35.3
Kinh Vô Ngã Nội Phần
Ajjhattānattasutta — bài thứ ba
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Vô Ngã Nội Phần (Ajjhattānattasutta) là bài ngắn nhất trong phẩm — chỉ còn một bước.
Mắt là vô ngã. Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.'
Ba bài đầu của phẩm là một phép rút gọn liên tiếp: bài 1 có ba bước, bài 2 còn hai, bài 3 còn một. Đến bài 3 thì không còn gì để suy ra nữa — chỉ còn điều cần thấy.
Chữ anattā ở đây dễ bị nghe thành một phủ định lớn: "không có cái tôi". Nhưng kinh không nói như vậy. Kinh nói hẹp hơn nhiều: cái này không phải tự ngã. Mắt không phải là tôi; tai không phải là tôi. Mỗi lần một cái, và chỉ cái đang có mặt.
Điều ấy làm cho bài kinh nhẹ hơn ta tưởng. Nó không đòi bỏ cái tôi; nó đòi thôi nhận những thứ này là mình — hết cái này đến cái kia, cho đến khi không còn gì để nhận.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Sáu Xứ (Saḷāyatanasaṃyutta), tương ưng thứ 35.
Phẩm Vô Thường (Aniccavagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Sáu Xứ.
Kinh Vô Ngã Nội Phần (Ajjhattānattasutta) — bài thứ ba.
"Mắt, này các tỳ-kheo, là vô ngã.
Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật bằng trí tuệ chân chánh: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.
Tai là vô ngã. Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật bằng trí tuệ chân chánh: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.
Mũi là vô ngã. Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật bằng trí tuệ chân chánh: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.
Lưỡi là vô ngã. Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật bằng trí tuệ chân chánh: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.
Thân là vô ngã. Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật bằng trí tuệ chân chánh: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.
Ý là vô ngã.
Cái gì vô ngã thì cần phải thấy như thật bằng trí tuệ chân chánh: 'Đây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi.
Thấy vậy, này các tỳ-kheo, vị thánh đệ tử đã nghe nhiều nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với tai, nhàm chán đối với mũi, nhàm chán đối với lưỡi, nhàm chán đối với thân, nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên được giải thoát; khi được giải thoát, vị ấy biết: 'Ta đã được giải thoát.
Vị ấy biết: 'Sinh đã tận, đời sống phạm hạnh đã sống xong, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại đời này nữa."
Bài thứ ba.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.