Tương Ưng Bộ · SN 36.9
Kinh Vô Thường
Aniccasutta — bài thứ chín
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Bài thứ chín là bài ngắn nhất của cả tương ưng — năm đoạn — và nó chỉ làm một việc: gắn nhãn.
Này các tỳ-kheo, ba thọ này là vô thường, do tạo tác, do duyên mà sinh, có pháp hoại diệt, có pháp tan rã, có pháp ly tham, có pháp chấm dứt.
Bảy tính từ. Đếm: vô thường (aniccā), do tạo tác (saṅkhatā), do duyên mà sinh (paṭiccasamuppannā), có pháp hoại diệt (khayadhammā), có pháp tan rã (vayadhammā), có pháp ly tham (virāgadhammā), có pháp chấm dứt (nirodhadhammā).
Bảy tính từ ấy không phải bảy điều khác nhau. Chúng là bảy góc nhìn vào cùng một sự kiện.
Và chúng được sắp theo một thứ tự:
Vô thường — cái chung nhất, cái dễ thấy nhất. Do tạo tác — nó được làm ra, không tự có. Do duyên mà sinh — nó lệ thuộc, không độc lập. Hoại diệt — nó đang mất dần. Tan rã — nó sẽ rời ra. Ly tham — nó sẽ phai. Chấm dứt — nó sẽ hết.
Bảy bước từ cái chung tới cái cùng. Và bước cuối là nirodha — chữ mà cả bộ kinh này xoay quanh.
Một bài năm đoạn mà chứa toàn bộ giáo lý về thọ. Đó là cách bộ kinh này hoạt động: những bài ngắn không phải bài sơ lược, chúng là bài cô đọng — mỗi chữ đã được chưng cất.
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Thọ (Vedanāsaṃyutta), tương ưng thứ 36.
Phẩm Có Kệ (Sagāthāvagga) — phẩm thứ nhất của Tương Ưng Thọ.
Kinh Vô Thường (Aniccasutta) — bài thứ chín.
"Này các tỳ-kheo, ba thọ này là vô thường, do tạo tác, do duyên mà sinh, có pháp hoại diệt, có pháp tan rã, có pháp ly tham, có pháp chấm dứt.
Ba thọ ấy là gì?
Thọ lạc, thọ khổ, thọ không khổ không lạc.
Này các tỳ-kheo, ba thọ ấy là vô thường, do tạo tác, do duyên mà sinh, có pháp hoại diệt, có pháp tan rã, có pháp ly tham, có pháp chấm dứt."
Bài thứ chín.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.