Tương Ưng Bộ · SN 45.20
Kinh Vườn Gà (III)
Tatiyakukkuṭārāmasutta — bài thứ hai mươi
Giới thiệu bài kinh
Bối cảnh và những chỗ dễ hiểu sai. Nên đọc nếu đây là lần đầu.
Kinh Vườn Gà (III) (Tatiyakukkuṭārāmasutta) là bài cuối của phẩm, và cũng là câu hỏi thứ ba của Bhadda — lần này hỏi ba thứ một lượt:
"Phạm hạnh là gì, người sống phạm hạnh là ai, và chỗ kết thúc của phạm hạnh là gì?"
Ānanda trả lời gọn, mỗi câu một dòng:
Phạm hạnh là con đường tám nhánh cao quý. Người sống phạm hạnh là người có đủ con đường tám nhánh ấy. Chỗ kết thúc của phạm hạnh là sự tận diệt tham, sân, si.
Ba câu ấy chia một việc thành ba: cái được đi, người đang đi, chỗ đi đến. Không có gì thêm.
Và đây là chỗ đáng chú ý nhất của cả ba bài Vườn Gà: "người sống phạm hạnh" không được định nghĩa bằng giới, bằng y áo, bằng tuổi hạ, bằng việc xuất gia — mà bằng việc người ấy có đủ tám nhánh. Một định nghĩa không dựa vào hình thức.
Phẩm Trú Xứ khép lại ở đây, với một câu ghi chú rất hiếm trong kinh: "Ba bài kinh có cùng một bối cảnh."
Tương Ưng Bộ (Saṃyutta Nikāya) — bộ kinh thứ ba trong Kinh tạng Pali. Đây là Tương Ưng Đạo (Maggasaṃyutta), tương ưng thứ 45.
Phẩm Trú Xứ (Vihāravagga) — phẩm thứ hai của Tương Ưng Đạo.
Kinh Vườn Gà (III) (Tatiyakukkuṭārāmasutta) — bài thứ hai mươi.
Một thuở nọ, Tôn giả Ānanda và Tôn giả Bhadda cùng trú tại Pāṭaliputta.
"Người ta nói 'phạm hạnh, phạm hạnh', này hiền giả Ānanda.
Này hiền giả, phạm hạnh là gì, người sống phạm hạnh là ai, và chỗ kết thúc của phạm hạnh là gì?"
"Lành thay, lành thay, này hiền giả Bhadda!
Này hiền giả Bhadda, câu hỏi hay, chỗ hiểu hay, cách hỏi khéo.
Bởi vì này hiền giả Bhadda, ông hỏi như vầy:
'Người ta nói "phạm hạnh, phạm hạnh", này hiền giả Ānanda.
Này hiền giả, phạm hạnh là gì, người sống phạm hạnh là ai, và chỗ kết thúc của phạm hạnh là gì?'"
"Thưa vâng, này hiền giả."
"Này hiền giả, chính con đường tám nhánh cao quý này là phạm hạnh, tức là:
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định.
Này hiền giả, ai có đủ con đường tám nhánh cao quý này —
người ấy được gọi là người sống phạm hạnh.
Và này hiền giả, sự tận diệt tham, sự tận diệt sân, sự tận diệt si —
đó là chỗ kết thúc của phạm hạnh."
Kinh Vườn Gà (III), bài thứ hai mươi, đến đây là hết.
Ba bài kinh có cùng một bối cảnh.
Phẩm Trú Xứ, phẩm thứ hai, đến đây là hết.
Kệ tóm tắt phẩm (uddāna) — bốn câu ghi mười bài.
Hai bài Trú Xứ, một Hữu Học,
hai bài Sinh Khởi nối theo;
hai bài nói "Thanh Tịnh",
và ba bài Vườn Gà — ấy là mười.
Bản dịch tiếng Việt hiện đại, dịch từ nguyên bản Pali, đối chiếu bản Bhikkhu Sujato trên SuttaCentral. Mọi chỗ phải chọn giữa hai cách hiểu đều được ghi trong chú thích.